Ամփոփվել են ՀՀ ՊՎԾ կողմից «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր» ՓԲ ընկերությունում ուսումնասիրության արդյունքները. վերականգնվել է շուրջ 500 մլն ՀՀ դրամ

ՀՀ պետական վերահսկողական ծառայությունում ամփոփվել են Ծառայության ղեկավարի հանձնարարագրի հիման վրա «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունում (այսուհետ՝ Ընկերություն)՝ ՀՀ մասնակցությունից ծագող և լիազոր մարմնի, ինչպես նաև կառավարման բարձրագույն ու հսկողություն իրականացնող մարմնում ՀՀ ներկայացուցչի լիազորություններից բխող վերահսկողության ապահովման նպատակով իրականացված ուսումնասիրության արդյունքները:

Ուսումնասիրությամբ արձանագրվել են մի շարք առերևույթ խախտումներ և համակարգային խնդիրներ, այդ թվում. համապատասխան ֆինանսական կառույցների աջակցությամբ իրականացվող՝ «Էլեկտրամատակարարման հուսալիության լրացուցիչ ֆինանսավորում», «Էլեկտրամատակարարման ցանցի բարելավում», «Էլեկտրաէներգիայի հաղորդման ցանցի վերակառուցում», «Իրան-Հայաստան 400կՎ լարման էլեկտրահաղորդման օդային գծի կառուցում», «Կովկասյան էլեկտրահաղորդման ցանց (Հայաստան-Վրաստան հաղորդիչ գիծ/ենթակայաններ») ծրագրերի մասով, ինչպես նաև Ընկերության սեփական միջոցներով իրականացվող «Լիճք ենթակայանի վերակառուցման» աշխատանքների հետ կապված, Ընկերության կողմից ՀՀ պետական բյուջե շահութաբաժինների վճարման մասով, աշխատանքի վարձատրությանն ուղղված միջոցների շրջանակներում, պահնորդական ծառայությունների ձեռք բերման համար կազմակերպված գնման գործընթացների մասով և այլն:

Այսպիսով, ուսումնասիրության արդյունքում արձանագրվել են ընդհանուր շուրջ 10.7 մլրդ ՀՀ դրամի, 2.6 մլն ԱՄՆ դոլարի և 10.6 մլն եվրոյի տարաբնույթ խախտումներ: Ինչպես նաև կարևոր է փաստել, որ արձանագրվել է ծրագրի չիրականացման և ձգձգման արդյունքում՝ ծրագրի թանկացման դեպք շուրջ 146.0 մլն եվրոյի չափով:

Ընդ որում, առերևույթ հանցագործության հատկանիշներ պարունակող փաստերը փոխանցվել են ՀՀ գլխավոր դատախազությանը՝ իրավական գնահատական տալու և ընթացքը լուծելու նպատակով: Արդյունքում, «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր» ՓԲ ընկերությունում՝ ՀՀ մասնակցությունից ծագող և լիազոր մարմնի, ինչպես նաև կառավարման բարձրագույն ու հսկողություն իրականացնող մարմնում ՀՀ ներկայացուցչի լիազորություններից բխող վերահսկողության ապահովման նպատակով՝ ՀՀ ՊՎԾ իրականացված ուսումնասիրության արդյունքում տրամադրված նյութերի հիման վրա ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության կողմից հանցանքի մասին հաղորդում է ներկայացվել ՀՀ քննչական կոմիտե:

Միևնույն ժամանակ, պետք է նշել, որ վերոգրյալ խախտումների վերացման, ինչպես նաև խնդիրների համակարգային լուծման նպատակով՝ Վարչապետին ներկայացվել է առաջարկություն հանձնարարել ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանը, որպես Լիազոր մարմին, Ընկերության հետ իրականացնել քննարկումներ և միջոցներ ձեռնարկել՝ վերը նշված խախտումների վերացման, խնդիրների համակարգային լուծման, ինչպես նաև ՀՀ պետական բյուջե գումարների վերականգնման ուղղությամբ: Ընդ որում, կարևոր է փաստել, որ ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարի դեռևս 2022 թվականի համապատասխան հրամանով հաստատվել է՝ Օտարերկրյա պետությունների և միջազգային վարկատու կազմակերպությունների կողմից ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության համակարգին տրամադրվող վարկային և դրամաշնորհային միջոցների հաշվին նախապատրաստվող ու իրականացվող ծրագրերի կառավարման խորհրդի աշխատակարգը և անհատական կազմը. ներառված են ոլորտի իրավասու պատասխանատուները և համակարգի պետական մասնակցությամբ ՓԲ ընկերությունների գլխավոր տնօրենները:

Հարկ է փաստել նաև, որ ՀՀ ՊՎԾ վերահսկողական գործառույթների իրականացման արդյունքում՝ Ընկերության հաշվին արդեն իսկ վերականգնվել է ընդհանուր 496,085.6 հազ. դրամ գումար, ինչպես նաև Ընկերությանը հանձնվել են ընդհանուր 226,301.1 ԱՄՆ դոլարի՝ նախատեսված ժամկետներում չհանձնված պարտադիր պահեստամասեր:

ՀՀ պետական վերահսկողական ծառայությունը հետևողականորեն իրականացնում է իրեն վերապահված լիազորությունները՝ բացահայտելու և բացառելու պետական միջոցների անարդյունավետ կառավարումը, ինչպես նաև ՀՀ օրենսդրության հնարավոր խախտումները՝ ապահովելով ՀՀ վարչապետի վերահսկողական լիազորությունների իրականացումը:

«Պետական վերահսկողական ծառայության մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթը դրվել է շրջանառության մեջ

Պետական վերահսկողական ծառայության կողմից մշակվել և 2023 թվականի մարտին շրջանառության մեջ է դրվել ««Պետական վերահսկողական ծառայության մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթը: Նախագծերի փաթեթը սահմանված կարգով ներկայացվել է նաև հանրային քննարկման՝ իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում։

Առաջարկվող կարգավորումների հիմքում դրված է ի կատարումն ՀՀ վարչապետի հանձնարարականի՝ ՀՀ ֆինանսների նախարարության կողմից իրականացվող ֆինանսաբյուջետային հսկողության գործառույթը ՀՀ պետական վերահսկողական ծառայությանը փոխանցելու գործընթացը:

Օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում՝ հանրային ֆինանսների ոլորտում, այդ թվում՝ պետական գնումների իրականացման նկատմամբ, պետական կառավարման համակարգի մարմիններից միակ վերահսկող մարմինը հանդիսանալու է Պետական վերահսկողական ծառայությունը։

Գործող օրենքով նաև մի շարք կարգավորումներ գործնականում կիրառելիության տեսանկյունից խնդրահարույց են, իսկ որոշ հարցեր ընդհանրապես դուրս են մնացել օրենքի կարգավորումներից։ Մասնավորապես, գործող օրենքով՝

— հստակ բնորոշված չեն մի շարք վերահսկողական գործառույթներ, դրանց իրականացման շրջանակը,

— հստակեցված չեն ուսումնասիրության հանձնարարագրում փոփոխություններ կատարելու կարգավորումները,

-կարգավորված չեն նաև ուսումնասիրության իրականացման անհնարինության դեպքում դրա դադարեցման հետ կապված հարաբերությունները,   -նախատեսված չեն բավարար կառուցակարգեր Ծառայության գործունեությանը խոչընդոտելու դեպքերում վարչական պատասխանատվության միջոցներ կիրառելու համար և այլն։

Նախագծերի փաթեթի ընդունմամբ կլուծվեն գործող որոշ կարգավորումների պրակտիկ կիրառման ընթացքում ի հայտ եկած մի շարք խնդիրներ՝

— կամրագրվեն մի շարք իրավական ակտերի, օրինակ՝ ուսումնասիրության, դիտարկման և մշտադիտարկման իրականացման ընթացակարգերի ընդունման իրավական հիմքերը,

— ընթացակարգային որոշ հարցեր կստանան օրենսդրական կարգավորում, օրինակ՝ Ծառայությանը կվերապահվի իրավասություն վերահսկվող օբյեկտի պաշտոնատար անձանցից պահանջելու ներկայանալ Ծառայություն՝ պարզաբանում տալու նպատակով, կկարգավորվեն տեղեկանքի նախագծի կարծիքի ներկայացման և լրամշակման հարցերը,

 — նորմերի հստակեցման միջոցով կստեղծվի իրավական հնարավորություն Ծառայության կողմից կարգապահական վարույթների իրականացման համար,

— կնախատեսվի իրավական հնարավորություն Ծառայության գործունեությանը խոչընդոտելու դեպքում վարչական պատասխանատվության միջոցների կիրառման համար։

Այսպիսով, նախագծերի փաթեթի ընդունմամբ ակնկալվում է Հայաստանի Հանրապետության վարչապետին վերապաhված վերահսկողական լիազորությունների՝ Ծառայության կողմից իրականացման միջոցով պետական միջոցների կառավարումը դարձնել առավել վերահսկելի, իսկ օրինականության և արդյունավետության վերահսկումը, հնարավոր չարաշահումների բացահայտումը, կանխումը դարձնել առավել արդյունավետ:

Նախագծերը մշակվել են ՀՀ պետական վերահսկողական ծառայության կողմից՝ ՀՀ ֆինանսների նախարարության աջակցությամբ:

Նախագիծն օրինական ուժ ստանալու համար նախ պետք է արժանանա կառավարության հավանությանը, ապա ընդունվի նաև Ազգային ժողովի կողմից։

2023 թվականի առաջին չորս ամիսների տվյալներով՝ քաղաքացիներից ընդունվել է 204 հանրագիր. ՊՎԾ

2023 թվականի առաջին չորս ամիսների տվյալներով՝ քաղաքացիների կողմից Ծառայություն մուտք է եղել 204 հանրագիր: 2021 և 2022 թվականների նույն ժամանակահատվածի համար հանրագրերի թիվը համապատասխանաբար եղել է 111 և 168:

Պետական վերահսկողական ծառայությունը քաղաքացու հանրագրի հիման վրա մշտադիտարկում է իրականացրել «Հայաստանի հանրային ռադիոընկերություն» ՓԲԸ-ում: Հանրագիրը վերաբերել է գնումների ընթացակարգերին և «Հանրային ռադիոընկերության»  ու «Էյչ Ընդ Էյչ» ՍՊԸ-ի միջև կնքված պայմանագրի շրջանակում տնօրենի գործողություններում պաշտոնական դիրքի չարաշահման, անփութության, պետական միջոցների վատնման ռիսկերի առկայությանը: Մշտադիտարկման արդյունքում պարզվել է, որ շուրջ 112 մլն դրամի ծառայություններ չեն իրականացվել գնման մրցակցային գործընթացների շրջանակում: Պարզվել է նաև, որ ընթացիկ նորոգման աշխատանքների կատարման շրջանակում նախատեսվել են աշխատանքներ, որոնց ճշգրիտ չներկայացման պատճառով՝ կապալառու ընկերությանը շուրջ 2.8 մլն դրամ ավել գնով աշխատանք է ներկայացվել: Իրականացված մշտադիտարկման արդյունքներն ուղարկվել են Գլխավոր դատախազություն:

Մեկ այլ քաղաքացու հանրագրի հիման վրա մշտադիտարկում է իրականացրել «ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտ» ՊՈԱԿ-ում:

Մշտադիտարկվել են Ինստիտուտում առկա աշխատանքային հարաբերությունները, աշխատակիցների հաճախումները, իրականացված աշխատանքները: Մշտադիտարկման ընթացքում տեղեկատվական շտեմարանների միջոցով վեր են հանվել նշված անձանց վերաբերյալ այլ կազմակերպություններում աշխատելու մասին տեղեկատվություն, ինչպես նաև հարցումներ են կատարվել համապատասխան կազմակերպություններին՝ վերջիններիս աշխատելու փաստի, աշխատանքային պայմանագրերի, աշխատանքային ռեժիմի և վարձատրության վերաբերյալ:

Պարզվել է, որ ինստիտուտում աշխատելուն զուգընթաց ղեկավար պաշտոն զբաղեցնող որոշ աշխատակիցներ միաժամանակ կատարել են նաև այլ վարձատրվող աշխատանքներ: Արդյունքում՝ այդ անձինք, աշխատանքային պայմանագրով սահմանված ժամանակահատվածում փաստացի աշխատանքի չհաճախելով, չկատարված աշխատանքի դիմաց ընդհանուր ստացել են շուրջ 45 մլն դրամի աշխատավարձ:

Մի շարք քաղաքացիների կողմից մուտքագրված դիմումների հիման վրա մշտադիտարկումներ են իրականացվել Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերում՝ ընդհանուր օգտագործման ավտոմոբիլային տրանսպորտով ուղևորների կանոնավոր փոխադրումներ իրականացնող կազմակերպությունների ընտրության մրցույթների օրինականության վերաբերյալ:

Կոտայքի մարզում իրականացված մշտադիտարկումների արդյունքներով պարզվել է, որ մրցույթի միակ մասնակից և հաղթող ճանաչված «Մուլտի Տրանսպորտ» ՍՊ ընկերությանը 10 տարով երթուղիների սպասարկման իրավունքը տրամադրվել է էական խախտումներով: Օրինակ՝ տեխնիկական առաջադրանքով նախատեսված 37 երթուղիներից մրցույթին պակաս է ներկայացվել շուրջ 13 երթուղի:

Մրցութային հանձնաժողովն անտեսել է մի շարք պահանջներ՝ հայտ-պարտավորությամբ ներկայացված բոլոր ավտոբուսները չեն ներկայացվել հանձնաժողովին, երթուղիների սկզբնակետերի և վերջնակետերի վերաբերյալ ամբողջական տեղեկատվությունը ևս չի ներկայացվել, մրցութային առաջարկում չեն ներառվել երթուղիների ուղեգծերը և չվացուցակները: Ընկերությունը, այս ամենը հաշվի առնելով,  չի զրկվել մրցույթին մասնակցելու իրավունքից:

Մեկ այլ հանրագրի հիման վրա մշտադիտարկում է իրականացվել Գավառ խոշորացված համայնքի կանոնավոր ուղևորափոխադրումների վերաբերյալ:

Ներկայացված դիմումում նշվել է, որ Գեղարքունիքի մարզի մրցույթի պայմանները պահանջում են ֆինանսական մեծ ներդրումներ, ինչը բացառում է փոքր տրանսպորտային ընկերությունների՝ մրցույթին մասնակցելու հնարավորությունը, որի պատճառով մրցույթին մասնակցության հայտ է ներկայացվել միայն մեկ խոշոր կազմակերպության՝ «Մուլտի Տրանսպորտ» ՍՊԸ-ն: Մրցույթը բողոքարկվել է, քանի որ մրցութային հանձնաժողովի կողմից ընդամենը մեկ շաբաթ առաջ կատարվել են էական պայմանների փոփոխություններ, որոնց մասին հանձնաժողովը պատշաճ չի ծանուցել: Այսպիսով, Ծառայության կողմից ՀՀ Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերում իրականացված մրցույթների օրինականության մշտադիտարկման արդյունքները փաստում են, որ բացահայտված խնդիրները խոչընդոտ են հանդիսացել ՀՀ մարզերում ընդհանուր օգտագործման ավտոմոբիլային տրանսպորտի ոլորտի արդյունավետ կառավարման տեսանկյունից՝ ստեղծելով նախադրյալներ մրցակցային ոչ հավասար պայմանների, ինչպես նաև մրցույթների մասնակիցների օբյեկտիվորեն մոնոպոլ դիրքերի չարաշահման հետ:

ՀՀ մարզերից  յուրաքանչյուրում մեկ միասնական օպերատորի միջոցով երթուղային ցանցերի սպասարկումը հանգեցնում է նրան, որ առաջանում են անհավասար մրցակցային պայմաններ՝ դաշտից դուրս մղելով կամ խոչընդոտելով տվյալ ոլորտում փորձ ունեցող, սակայն պակաս ֆինանսական ռեսուրսներ ունեցող ուղևորափոխադրող կազմակերպություններին և անհատ ձեռնարկատերերին:

Այս ամենը հաշվի առնելով՝ Ծառայությունը ՀՀ վարչապետին է ներկայացրել համապատասխան առաջարկներ:

ՀՀ պետական վերահսկողական ծառայությունը հետևողականորեն իրականացնում է իրեն վերապահված լիազորությունները՝ բացահայտելու և բացառելու պետական միջոցների անարդյունավետ կառավարումը, ինչպես նաև ՀՀ օրենսդրության հնարավոր խախտումները՝ ապահովելով ՀՀ վարչապետի վերահսկողական լիազորությունների իրականացումը։

ՊՎԾ-ի ուսումնասիրությունների և մշտադիտարկումների արդյունքներով՝ 2023 թվականի հունվար-ապրիլ ամիսներին նախաձեռնվել է 21 քրեական վարույթ

2023 թվականի առաջին 4 ամիսների ընթացքում պետական կառավարման մարմիններում Պետական վերահսկողական ծառայության կողմից օրենքով իրեն վերապահված վերահսկողական լիազորությունների իրացման արդյունքներով՝ 27 միջնորդությունից նախաձեռնվել են թվով 21 քրեական վարույթներ

2023 թվականի առաջին 4 ամիսների ընթացքում պետական կառավարման մարմիններում Պետական վերահսկողական ծառայության կողմից օրենքով իրեն վերապահված վերահսկողական լիազորությունների իրացման արդյունքներով՝ 27 միջնորդությունից նախաձեռնվել են թվով 21 քրեական վարույթներ, որոնցից 14-ը՝ Քննչական կոմիտեում, 7-ը՝ Հակակոռուպցիոն կոմիտեում:

Ուսումնասիրություններ և մշտադիտարկումներ են իրականացվել «Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն» ՓԲԸ-ում, Էկոնոմիկայի նախարարությունում (Ինտենսիվ այգիների հիմնման պետական աջակցության ծրագիր) ՏԿԵՆ-ի Ջրային կոմիտեի «Ջրառ» ՓԲԸ-ում, Պաշտպանության նախարարությունում, Վայոց ձորի մարզի Վայքի համայնքապետարանում, Շիրակի մարզի Անի համայնքապետարանում, Սյունիքի մարզպետարանում, «Նորք-Մարաշ բժշկական կենտրոն» ՓԲԸ-ում, Երևանի քաղաքապետարանում, «Հայփոստ» ՓԲԸ-ում և այլ մարմիններում:

Արձանագրված խախտումների, բացթողումների վերացման ուղղությամբ այդ մարմիններին ներկայացվել են համապատասխան առաջարկներ, իսկ առերևույթ հանցագործության հատկանիշներ պարունակող փաստերը  փոխանցվել են ՀՀ գլխավոր դատախազություն՝ իրավական գնահատական տալու նպատակով, որոնց հիման վրա էլ նախաձեռնվել են քրեական վարույթներ. կատարվում է նախաքննություն:

Ծառայությունն այս պահին հետևողականորեն շարունակում է իր վերահսկողական լիազորությունների իրականացումը տարբեր ոլորտներում, այդ թվում՝ ՊՎԾ ռիսկերի գնահատման և վերլուծության վարչությունն իր կանոնադրական գործառույթների շրջանակում իրականացնում են լայնամասշտաբ վերլուծական աշխատանքներ, որոնք հետագայում կարող են դառնալ ուսումնասիրությունների և մշտադիտարկումների համար համապատասխան հիմքեր:

Ընթացքի մեջ են 58 վերահսկողական գործընթացներ՝ այդ թվում 11 ուսումնասիրություն և 47 մշտադիտարկումներ: Այս փուլում ուսումնասիրություններ և մշտադիտարկումներ են իրականացվում ԲՏԱ նախարարության ռազմարդյունաբերության կոմիտեում, Պաշտպանության նախարարությունում, «Հայաստանի պետական հետաքրքրությունների ֆոնդ» ՓԲԸ-ում, «ՀԷՑ» ՓԲԸ-ում, «Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր» ՓԲԸ-ում, «ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտում», Սյունիքի մարզպետարանում, մի շարք բժշկական կենտրոններում, մի շարք համայնքապետարաններում՝ 5-ամյա զարգացման ծրագրերի, սուբվենցիոն ծրագրերի, հողերի օտարման գործընթացների իրականացման նկատմամբ:

Ծառայության ամենօրյա մշադիտարկման ներքո են գտնվում նաև  Վարչապետի, Կառավարության որոշումների և հանձնարարականների կատարման ընթացքը: Ստացված արդյունքներն ամենօրյա ռեժիմով ներկայացվում են Ծառայության ղեկավարին, հետագայում ամփոփվում և ներկայացվում ՀՀ վարչապետին։

ՊՎԾ-ի կողմից իրականացվող մի շարք վերահսկողական գործառույթների հետ մեկտեղ՝ Ծառայության ուշադրության կենտրոնում են գտնվում նաև հանրային գնումները:

Պետական կառավարման համակարգի մարմինների և դրանց ենթակա պետական հիմնարկների կողմից իրականացվող գնումների գործընթացների նկատմամբ վերահսկողության արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով ՀՀ վարչապետի համապատասխան որոշմամբ՝ Ծառայությանը հատկացվել է 10 լրացուցիչ հաստիք: Այս հաստիքների ներգրավման շնորհիվ հնարավորություն կընձեռնվի Ծառայության համապատասխան մասնագիտացված ստորաբաժանման կողմից հնարավորինս վերահսկելի դարձնել պետական մարմինների կողմից իրականացվող գնումների գործընթացները:

Ներկայումս ՀՀ վարչապետի հանձնարարականի հիման վրա Ծառայության կողմից աշխատանքներ են իրականացվում նաև հանրային գնումների գործընթացների նկատմամբ արդյունավետ վերահսկողություն սահմանելու համար՝ անհրաժեշտ որոշակի ընտրանքային մեթոդաբանության, գնումների ընթացակարգերի ռիսկերի գնահատման նպատակով ռիսկայնությունը որոշող չափորոշիչների, վերահսկողության ընթացքում կիրառվող առաջնահերթությունների որոշման կարգը հաստատելու ուղղությամբ: Նպատակն է՝ ստեղծել գնումների գործընթացների վերահսկողության ինստիտուցիոնալ մոդել, որի մշակման համար ստեղծված աշխատանքային խմբում ներգրավվել են նաև ՀՀ ֆինանսների նախարարության ներկայացուցիչներ:

ՀՀ պետական վերահսկողական ծառայությունը հետևողականորեն իրականացնում է իրեն վերապահված լիազորությունները՝ բացահայտելու և բացառելու պետական միջոցների անարդյունավետ կառավարումը, ինչպես նաև ՀՀ օրենսդրության հնարավոր խախտումները՝ ապահովելով ՀՀ վարչապետի վերահսկողական լիազորությունների իրականացումը։